macy's coupons in store november 2012 gifts for 12 year olds girl cool gifts for guys uk diy wine bottle gift wrap state inspection va coupon covergirl eye concealer discontinued
1 maart 2021
Posted in Blog 2021

Hoe Xi Jinping concentratiekampen de 21e eeuw inloodst

Een weblog over de opsluiting van Oeigoeren in Chinese kampen onder het Communistische bewind van president Xi Jinping en wat de juridische mogelijkheden zijn om hiertegen op te treden.

Inleiding

‘Dit nooit weer’ was de gedachte van de internationale gemeenschap na de gruwelijkheden van de Tweede Wereldoorlog. De internationale gemeenschap heeft maatregelen getroffen om dergelijke gruwelijkheden te voorkomen, zoals de oprichting van de Verenigde Naties (hierna: VN). Toch komt één van de VN-leden gevaarlijk dicht bij de concentratiekampen van het Nazi-Duitsland. Er worden steeds meer kampbasissen op Chinees grondgebied ontdekt. Uit verhalen over deze kampen blijkt dat China de islamitische bevolking, de Oeigoeren, in deze kampen onderdrukt en ‘heropvoedt’.[i] Mogelijk zitten meer dan een miljoen Oeigoeren en andere moslimminderheden opgesloten in deze kampen. Dat maakt het de grootste massa-opsluiting van etnische minderheden sinds de Tweede Wereldoorlog.[ii]

De huidige situatie in Xinjiang

Het videomateriaal gemaakt door ex-bewoners en hun verhalen over de kampen zijn schrikbarend en niet voor te stellen in de 21eeeuw. Ex-bewoonsters vertellen dat het dragen van een hoofddoek verboden is, dat ze worden kaalgeschoren bij binnenkomst en dat ze verplicht een gevangenisuniform moeten aantrekken.[iii] Het meest schrikbarende is dat er sprake is van demografische genocide: Tursunay Ziyawudun vertelt als ex-bewoonster van één van de kampen dat bewakers haar onder dwang injecteerden totdat ze stopte met menstrueren. Ook trapten bewakers meerdere malen in haar onderbuik. Ze woont niet meer in het kamp, maar kan geen kinderen meer krijgen en vergaat soms van de pijn in haar onderbuik. Bovendien moet elke vrouw bij binnenkomst een zwangerschapstest doen. De vrouwen die zwanger blijken te zijn, moeten meteen een abortus ondergaan.[iv] Ook vertelt ze dat de vrouwen in de kampen stelselmatig worden verkracht. Het is haar ook overkomen. “Their goal is to destroy everyone and everybody knows it” vertelt ze.[v]

Er is sprake van schending van mensenrechten. Daarom moet de internationale gemeenschap ingrijpen.

Vanuit Chinees perspectief en staatssoevereiniteit

De Chinese regering ontkent dat er sprake is van mensenrechtenschendingen in de kampen in Xinjiang. Xu Hong, de Chinese ambassadeur in Nederland, beaamt dit standpunt. Hij stelt dat er niet één methode is om mensenrechten te beschermen. In Nederland hebben individuele rechten de prioriteit, terwijl het in China gaat om het verbeteren van de rechten van alle mensen. China doet het anders en dat hoeft geen probleem te zijn aldus Hong. Volgens Hong moet Nederland zich niet mengen in de binnenlandse zaken van China. China wijst nooit naar andere landen en wil niet dat andere landen naar China gaan wijzen.[vi]Daar heeft Hong wel gelijk in. Hier speelt namelijk het leerstuk van staatssoevereiniteit een rol. Staten moeten respect hebben voor elkaars grenzen. Hierdoor staat geen enkele staat in zijn recht om zich te bemoeien met binnenlandse aangelegenheden in een andere staat.

Over welke juridische middelen beschikt de internationale wereld?

De Verenigde Naties

Toch zijn er manieren om China duidelijk te maken dat je als staat de gedragingen van China afkeurt. Inmiddels hebben 39 VN-leden, waaronder Nederland, kennisgegeven dat zij de massale detentie van de Oeigoeren in Xinjiang veroordelen. Zij roepen China op om zijn nationale wetten en internationale verplichtingen na te leven. De groep VN-leden die China steunt is echter groter, de steungroep bestaat namelijk uit 50 staten. De staten die de gedragingen van China veroordelen zijn voornamelijk Westerse landen en de landen die China steunen zijn voornamelijk landen die (in grote mate) financieel afhankelijk zijn van China.[vii]

De beschuldiging van genocide

Vorige week hebben de Nederlandse Tweede Kamer en het Canadese Lagerhuis de behandeling van de Oeigoeren door China bestempeld als genocide. Na de Verenigde Staten (hierna: VS) zijn Canada en Nederland het tweede en derde land ter wereld dat tot deze kwalificatie overgaat. De regeringen van beide landen hebben echter de situatie in Xinjiang nog niet bestempeld als genocide. Onze Minister van Buitenlandse Zaken, Stef Blok, erkent dat de geboortebeperkingsmaatregelen als genocide kunnen worden gekwalificeerd. Alleen is er volgens hem nog onvoldoende bewijs dat deze beperkingen zijn opgelegd met genocidale opzet. Bovendien meent hij dat het vaststellen van genocide niet in eerste instantie aan de politiek is. “Leidend bij de erkenning van genocides zijn uitspraken van internationale gerechts- of strafhoven, eenduidige conclusies volgend uit wetenschappelijk onderzoek en vaststellingen door de VN. Hiervan is op dit moment geen sprake.”[viii]

Het Genocideverdrag en Responsibility to Protect

Het juridische gevolg van de erkenning is dat er zou moeten worden opgetreden. Het Genocideverdrag, waarbij zowel de VS, Canada als Nederland zijn aangesloten, verplicht verdragspartijen genocide te voorkomen en te bestraffen. Daarnaast hebben de drie staten het principe van de verantwoordelijkheid om te beschermen – ook wel Responsibility to Protect (R2P) genoemd – aanvaard.[ix] Dit principe houdt in dat de primaire verantwoordelijkheid bij de staat zelf ligt om haar bevolking te beschermen tegen genocide, misdrijven tegen de mensheid of oorlogsmisdaden. Als de staat dat echter zelf niet doet of niet kan doen, dan mag de internationale gemeenschap ingrijpen.[x]

Humanitaire interventie

Daarnaast kennen we het principe van humanitaire interventie: een gewapend ingrijpen door een staat, een groep staten of een internationale organisatie in een andere staat, zonder dat deze daar toestemming voor heeft gegeven, met als doel massale mensenrechtenschendingen te beëindigen.

Samantha Kichmann, aangesloten bij University of Edinburgh, schrijft in haar artikel over humanitaire interventie in China dat er sprake moet zijn van een massale multilaterale consensus met een redelijke kans op succes om namens de Oeigoeren in te grijpen. Volgens haar is het bereiken van die massale multilaterale consensus echter, vanwege de macht van China, bijna onmogelijk.[xi] Dat valt mijns inziens te betwisten. De VS heeft de situatie in Xinjiang al bestempeld als genocide. Stel dat de Europese Unie zich hierbij aansluit, dan is er genoeg consensus om met een groep staten in te grijpen. Zo is het bereiken van die consensus dus niet (bijna) onmogelijk. Die redelijke kans op succes blijft natuurlijk wel een heikel punt waarover te twisten valt.

Volgens Zachary D. Kaufman, universitair hoofddocent recht en politicologie van het University of Houston Law Center, zal humanitaire interventie echter een catastrofale oorlog uitlokken. Hij ziet dit middel dus niet als dé oplossing tegen de onderdrukking van de Oeigoeren.[xii] Om die reden ben ik dan ook van mening dat humanitaire interventie misschien meer kwaad dan goed zal doen.

Politieke en economische druk

Daarnaast spelen (Westerse) bedrijven een belangrijke rol om de druk om China te verhogen. Uit verhalen van ex-kampbewoners blijkt namelijk dat er sprake is van dwangarbeid, ook buiten de kampen. Tienduizenden Oeigoeren werken onder dwang in fabrieken in het oosten van China. Het is ten strengste verboden om de islam uit te oefenen. Oefen je als dwangarbeider toch de islam uit, dan word je naar één van de kampen gestuurd.[xiii] De internationale gemeenschap moet om tafel met deze bedrijven, zodat deze stoppen actief te zijn in de regio van Xinjiang. Volgens Peter Irwin van het Uyghur Human Rights Project zou dat een significante impact hebben op de economie van China en “dat is de taal die de Chinese regering spreekt”.[xiv]

Wat ook een duidelijk politiek statement zou zijn is als landen zich terugtrekken uit de Olympische Winterspelen in 2022 als China het gastland blijft.

Conclusie

Wanneer voldoende regeringen zich uitspreken tegen de gruwelijkheden en maatregelen nemen, zal de internationale druk op China toenemen. Dit kan ertoe leiden dat de Chinese regering haar acties moet heroverwegen. Nog belangrijker is dat nationale regeringen de situatie in Xinjiang bestempelen als genocide, dan zullen er juridische mogelijkheden ontstaan om als internationale gemeenschap in te grijpen. Ook zal China hard kunnen worden geraakt door economische sancties. Zoals eerder gezegd is economie de taal die de Chinese regering spreekt.

Maar nationale regeringen zijn voorzichtig en houden vast aan de onderlinge relatie met China. Mijns inziens moet die voorzichtigheid worden doorbroken. Veel nationale regeringen wachten op een oordeel van de VN of een internationaal tribunaal, maar is dit realistisch? Nee. Zoals ik net al schreef heeft China in de VN meer voor- dan tegenstanders.

Dus als de internationale gemeenschap wil vasthouden aan de gedachte ‘dit nooit weer’ van na de Tweede Wereldoorlog, moet het zo snel mogelijk actie ondernemen, anders gebeurt ‘dit ooit wel weer’.

[i] Redactie, ‘Xinjiang: Large numbers of new detention camps uncovered in report’, BBC 24 september 2020, te vinden op www.bbc.com (laatst geraadpleegd op 9 oktober 2020).

[ii] Redactie, ‘Lagerhuis Canada: China pleegt genocide op Oeigoeren’, NOS 23 februari 2021, te vinden op www.nos.nl (laatst geraadpleegd op 24 februari 2021).

[iii] Julia van den Muijsenberg, ‘In een van de Chinese strafkampen’, De Groene Amsterdammer 15 juli 2020, te vinden op www.groene.nl (laatst geraadpleegd op 9 oktober 2020).

[iv] Redactie, ‘China forces birth control on Uighurs to curb Muslim population growth’, France 24 29 juni 2020, te vinden op www.france24.com (laatst geraadpleegd op 9 oktober 2020).

[v] Matthew Hill, David Campanale and Joel Gunter, ‘’Their goal is to destroy everyone’: Uighur camp detainees allege systematic rape’, BBC 2 februari 2021, te vinden op www.bbc.com (laatst geraadpleegd op 1 maart 2021).

[vi] Gijs Moes, ‘Chinese ambassadeur: Veel van de Nederlandse kritiek op China is niet acceptabel’, Trouw 22 januari 2020, te vinden op www.trouw.nl (laatst geraadpleegd op 9 oktober 2020).

[vii] Roie Yellinek, Elizabeth Chen, ‘The “22 vs. 50” Diplomatic Split Between the West and China Over Xinjiang and Human Rights’, The Jamestown Foundation 31 december 2019, te vinden op www.jamestown.org (laatst geraadpleegd op 9 oktober 2020).

[viii] Raoul du Pré, ‘China woedend na Oeigoerenmotie Kamer: ‘We worden opzettelijk besmeurd’, De Volkskracht 25 februari 2021, te vinden op www.volkskracht.nl (laatst geraadpleegd op 1 maart 2021).

[ix] Benjamin Duerr, ‘Kan genocide-erkenning de onderdrukking van de Oeigoeren stoppen?’, de Kanttekening 29 januari 2021, te vinden op: www.dekanttekeing.nl (laatst geraadpleegd op 24 februari 2021).

[x] Evans, Gareth, The Responsibility to Protect: Ending Mass Atrocity Crimes Once and For All, Brookings Institution Press, 2008, p. 40-41.

[xi] S. Kichmann, ‘The ethics of humanitarian intervention: the Rohingya and Uighurs’ Leviathan 2020, 11 (1), p. 53.

[xii] Benjamin Duerr, ‘Kan genocide-erkenning de onderdrukking van de Oeigoeren stoppen?’, de Kanttekening 29 januari 2021, te vinden op: www.dekanttekeing.nl (laatst geraadpleegd op 24 februari 2021).

[xiii] Gijs Moes, ‘China zet Oeigoeren in als dwangarbeiders voor grote merken als Apple en Nike’, Trouw 2 maart 2020, te vinden op www.trouw.nl (laatst geraadpleegd op 8 oktober 2020).

[xiv] Benjamin Duerr, ‘Kan genocide-erkenning de onderdrukking van de Oeigoeren stoppen?’, de Kanttekening 29 januari 2021, te vinden op: www.dekanttekeing.nl (laatst geraadpleegd op 24 februari 2021).